Κάστρο Μέλισα

Μέλισα είναι το όνομα του βυζαντινού οχυρού που βρίσκεται 3,5 χλμ. ΒΔ από το χωριό Άγιος Θωμάς σε ένα από τα πιο σημαντικά στρατηγικά σημεία της ενδοχώρας του Ηρακλείου.  Η οχυρή αυτή θέση εποπτεύει ολόκληρο το Μαλεβύζι, το Τέμενος και τη βόρεια ακτή του Ηρακλείου.

Είναι ένα από τα επαρχιακά περιφερειακά οχυρά της Β΄ βυζαντινής περιόδου που έχουν άμεση σχέση με τις γεωργικές καλλιέργειες της ευρύτερης περιοχής (όπως τα οχυρά του Κάστελου Μελεσών και Κάστελου Καταλαγαρίου που προαναφέραμε).

Σώζονται αρκετά τμήματα του οχυρωματικού περιβόλου και το μεγαλύτερο μέρος από το κεντρικό πυργοοικοδόμημα όπως και εκκλησία.

Δίπλα ακριβώς (στα νότια του φρουρίου) βρίσκονται μεγάλα λαξευτά πατητήρια.

Η οδική αρτηρία που οδηγούσε από τον Χάνδακα στη Μεσαρά διερχόταν από αυτό το σημείο καθιστώντας το οχυρό ως ένα κομβικό σημείο ελέγχου στα μεσαιωνικά χρόνια.

Παρέμεινε ως μικρός οικισμός με κατοίκηση έως τον 17ο αιώνα.